Það hefur tíðkast um fimm ára skeið að sumardagurinn fyrsti er dagur Jóns Sigurðssonar í menningarhúsi Íslands í Kaupmannahöfn Jónshúsi þar sem þau Ingibjörg Einarsdóttir og Jón Sigurðsson bjuggu mestallan sinn búskap. Að þessu sinni hlaut dr. Pétur Jónasson verðlaun Jóns Sigurðssonar. Afhenti forseti alþingis verðlaunin svo sem venja er. Í fyrra fékk Vigdís Finnbogadóttir þessi verðlaun. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir forseti alþingis ávarpaði verðlaunahafann sérstaklega um leið og hún afhenti verðlaunin. Svavar Gestsson fyrrv. sendiherra Íslands í Kaupmannahöfn flutti ræðu dagsins að þessu sinni. Ræðan er birt á framhaldssíðu og fyrirsögnin hér að ofan er úr ræðunni:

Við erum í alfaraleið á götuhorni heimsins

Hannes Péturson skrifar umhugsunarverða meðfylgjandi grein í FB 18. febrúar: 

Frægt er um allt land að sveitarkassinn okkar Álftnesinga tæmdist. Þar að auki náði skuldakúfurinn hálfa leið til tunglsins. Lögð voru á íbúana refsigjöld í því skyni að bæta stöðuna lítið eitt. Jafnframt svipti ríkisvaldið bæjarstjórnina fjárforræði meðan „unnið væri úr málunum“. Og nú hefur verið samið um gríðarháar afskriftir.

Álftanes varð Grikkland íslenzkra sveitarfélaga og þó hlutfallslega miklu skuldugra en Grikkland, hins vegar ekki jafn gjörspillt niður í rót. Álftanes er þó ekki eitt um slíka viðmiðun, sjálf Bandaríkin hafa verið kölluð Grikkland heimsins. Þau eru við það að sligast undan ríkisskuldum (eins og Osama bin Laden gerði ráð fyrir) og þar skall á bankakreppan 2008 sem fór eins og sinueldur um heimsbyggðina og eirði engu.

En þrátt fyrir fjármálahremmingar höfum við Álftnesingar eitt fram yfir alla aðra Íslendinga: við getum fylgzt með því nákvæmlega frá einum degi til annars hvort forseti lýðveldisins hafi millilent hér á landi eða ekki millilent. Þannig er mál með vexti að á Bessastaðahlaði gnæfir há flaggstöng. Ef ríkisfáninn blaktir þar við hún er það til merkis um að forsetinn hafi millilent og sé í húsum sínum; standi stöngin nakin hefur hann ekki millilent og er staddur hér eða þar á jörðinni samkvæmt köllun sinni.

Á Dalvík hafa þeir veðurklúbbinn. Við Álftnesingar gerum okkur aftur á móti til gamans að fylgjast með flaggstönginni á Bessastaðahlaði. Alltaf er jafn spennandi að horfa til hennar, ýmist yfir gömlu Hestamýrina eða Lambhúsatjörn. Fyrstu mánuðina eftir Hrun blakti fáninn þar löngum og löngum, forsetinn lagði ekki í miklar utanferðir af skiljanlegum ástæðum. En svo rættist úr smám saman og aftur gladdi tilbreytingin okkur sem höfum haft fyrir sið að súpa á göngutúrum frískt útiloft hér á Nesinu.

Eftir þetta er einn daginn flaggað, annan daginn er ekki flaggað. Stundum stendur fánastöngin svo lengi nakin að maður spyr sig ósjálfrátt hvort forsetinn sé ekki í raun búsettur erlendis, til að mynda í London, og skjótist aðeins hingað til að sinna embættiserindum eftir stundatöflu, hraði sér því næst burt að nýju þangað sem er skemmtilegra að vera.

Þegar ekki er flaggað ríkisfánanum og há stöngin titrar í gustinum hættir manni til að horfa heim að Bessastöðum eins og þeirrar annexíu sem staðurinn er réttilega, vel húsuð annexía frá Görðum á Álftanesi. En það er segin saga að upp gýs her af ljósmyndurum og míkrófónmönnum hafi forsetinn millilent, allt verður afar sögulegt og tímamótalegt í nokkrar mínútur, jafnvel eitthvað lengur annað kastið, sér í lagi ef forsetinn þarf að leggjast undir kýrhúðina í framhaldi af fjöldaundirskriftum, þenkja, álykta og hringja undan húðinni í fáeinar kennitölur til vonar og vara.

En þegar heimaverkefnin hafa verið af hendi leyst, ríkisfáninn dreginn niður, forsetinn farinn utan, kannski til Sameinuðu arabísku furstadæmanna, kannski til Himalaja í jöklarannsóknir, þá horfum við á spássértúrunum enn að Bessastöðum, festum ekki sízt augun á útidyrum „þjóðarheimilisins“ og minnumst þeirra gjöfulu dýrðardaga þegar hagvanir stórsvindlarar gengu þar út og inn með riddarakrossa og aðrar heiðursviðurkenningar framan á sér öllum, gott ef ekki líka í jakkabakinu eins og öskupoka.

Bráðum hefur Ólafur Ragnar Grímsson gegnt embætti forseta Íslands í sextán ár samfellt, ásjárlegur maður og tungulipur. En enda þótt sönn tilbreyting hafi verið í því fólgin að fylgjast með millilendingum hans get ég ekki annað en tekið mér í munn hið gamalkveðna: „Leiðir verða langsetumenn“. Öðrum sýnist að sjálfsögðu allt annað, til að mynda Guðna Ágústssyni fyrrverandi ráðherra, nú grasrótarmanni. Ólafur yrði honum aldrei leiður, þótt hann næði abrahamískum aldri á forsetastóli.

Guðni stendur ásamt fleirum fyrir undirskriftasöfnun þar sem fólk skorar á Ólaf að fara hvergi, enda sé forsetinn lýðræðissinni, skrifar Guðni í hvatningargrein nýlega, og ærið verk að vinna fyrir kjarkgóðan mann á viðsjárverðum tímum. Og bætir við að framundan séu „átök um stjórnarskrá, þjóðaratkvæðagreiðslur, um stöðu Alþingis og hlutverk forsetaembættisins. Átök um aðild að Evrópusambandinu, glímunni við yfirþjóðlegt vald“.

Ekki er auðséð í fljótu bragði hvernig Guðni Ágústsson hugsar sér að forseti Íslands taki á öllum þessum málum, nema þá að hann auki valdsvið sitt frá því sem nú er. Vera kann að til þess sé einmitt ætlazt. Og gæti þá orðið fjör í kringum fóninn.

Sjálfri söfnun undirskriftanna var auðvitað hleypt af stokkunum vegna þess að síðasta nýársávarp forsetans var í svo kænlegum felulitum að engir nema nánustu hvíslarar hans skildu hvað maðurinn hygðist fyrir.
Fyrripart árs 2008 rökstuddi forsetinn vilja sinn til áframhaldandi setu í embætti næsta kjörtímabil með þeim orðum að „við Dorrit“ litum svo á að hann ætti vissu hlutverki ólokið. Hvert það hlutverk var vita þau tvö ein. Láti forsetinn nú af embætti má því ætla að hann hafi lokið þessu tiltekna hlutverki. Eða gufaði hlutverkið upp af sjálfu sér? Fólst það ef til vill í enn frekari ræðuhöldum og bréfagerðum í þágu hinna riddarakrossuðu heimilisvina á Bessastöðum?

En svo kom Hrunið og svo kom Icesave og þjóðin mundi eftir kýrhúðinni á Bessastöðum (feldinum segja sumir), þeirri sem lítið hafði verið notuð á lýðveldistímanum. Þarf ekki að fara mörgum orðum um þetta. Einkum er öllum í fersku minni þegar forsetinn kom síðast undan húðinni og sagði að lög frá Alþingi, samþykkt af yfirgnæfandi meirihluta þingmanna, væru meðal annars að engu hafandi sökum þess að sömu menn sætu á þingstólum og næst áður þegar atkvæði voru greidd um Icesave-samninginn, nýjar alþingiskosningar hefðu þurft til að koma, nýtt umboð þjóðarinnar, þannig að mark væri takandi á lögunum.

Ætli forsetinn hafi hugleitt það undir húðinni út í hvílíkar hártoganir, hvílíka hundalógikk þessi röksemdafærsla gæti leitt? 2. gr. stjórnarskrár lýðveldisins hefst á þessum orðum: „Alþingi og forseti Íslands fara saman með löggjafarvaldið.“ Nú má því spyrja: Hafi þurft að efna til nýrra alþingiskosninga, þurfti þá ekki einnig að efna til nýrra forsetakosninga, þannig að lögin færu um réttra manna hendur á báða vegu? Og síðan er það blessuð þjóðin, sú sem fer með löggjafarvald ofar löggjafarvaldi þings og forseta, þurfti ekki líka að endurnýja hana eða jafnvel skipta um hana á tímabilinu sem leið milli Icesave II og Icesave III svo formsatriðum sem lúta að hæfi væri fullnægt í hvívetna?

Nema hvað: þegar forsetinn kom síðast undan húðinni, þá steig fram geislandi lögspekingur og lýðræðissinni með afbrigðum. Og eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna sem í hönd fór áleit meirihluti kjósenda að nú hefði forsetinn með beitingu málskotsréttarins losað Íslendinga til fulls og alls við Icesave-skuldina. Það gleymdist í vímunni að hvorki var á valdi forsetans né þjóðarinnar sjálfrar að hnekkja jafnræðisreglu Evrópuþjóða um innstæðutryggingar, fyrst hún var í lögum landsins. Enda var þjóðaratkvæðagreiðslan síðari varla fyrr um garð gengin en yfirlýsing birtist þess efnis að þrotabú Landsbankans myndi að líkindum eiga fyrir allri Icesave-kröfunni. Nú þegar hefur verið greitt nokkuð upp í þá kröfu. Nei þjóðaratkvæðagreiðslunnar reyndist því hjóm eitt og þjónar nú aðallega þeim lögmannsstofum sem þiggja fúlgur fjár frá okkur skattgreiðendum fyrir málastapp.

Það var fyllilega samkvæmt verklagi útrásargauranna að hyggjast svæla undir sig Icesave-innstæðurnar í Bretlandi og Hollandi bótalaust eins og þær lögðu sig. Hvað sagði ekki seðlabankastjórinn í sjónvarpsviðtali, sællar minningar: „Við ætlum ekki að borga erlendar skuldir óreiðumanna.“ Hann sagði erlendar skuldir, þagði um innlendar skuldir óreiðumanna, enda vissara, íslenzkir skattþegnar, ungir og aldnir, hafa fengið að finna fyrir þeim skuldum óþyrmilega.

Guðni Ágústsson er á annarri skoðun um endurlausnarhlutverk Ólafs Ragnars Grímssonar en við sum hin. Og það getur verið gaman að Guðna. Hann er mikill samvinnumaður og sambandsmaður, sambandsmaður samvinnufélaga, samvinnumaður sambandsfélaga og svo framvegis, allt er upp á sam hjá Guðna, sam þetta og sam hitt. Nema í einum punkti: honum er ákaflega í nöp við samvinnu Evrópuþjóða um frelsi, viðskipti og mannréttindi, Evrópusambandið, stærsta efnahagsveldi heims. Þess vegna kom það ýmsum sérkennilega fyrir sjónir að fyrsta verk Guðna Ágústssonar eftir að hann missti snögglega forystuvöld í Framsóknarflokknum var að pakka niður í ferðatöskurnar, hraða sér sem mest hann mátti til Keflavíkur og taka þaðan beint flug eins langt suður í Evrópusambandið og komizt varð, það er að segja til Kanaríeyja, suður í stöðugleika evrunnar, suður í ódýru ostana og ódýra rauðvínið. Þangað leitar klárinn sem hann er kvaldastur.

Eins og kunnugt er búa Íslendingar við þingræði. Þingræði byggist á meirihluta alþingis þannig að það er yfirleitt meirihlutinn sem ræður því hverjir skipa ríkisstjórnir. Það er ekki þar með sagt að ríkisstjórnir ráði öllu; sumu ráða ríkisstjórnir alveg, eins og fjárlögum. Í fyrra gerðist það að þingmenn úr öðrum stjórnarflokknum ákváðu að greiða atkvæði á móti fjárlögunum. Töldu ýmsir það til marks um að þessir þingmenn væru á leið úr flokki sínum. Sú varð líka raunin.

 

 

Icesave-meirihlutinn á alþingi réði lengst af vegferð þess máls. Það voru þingmenn stjórnarandstöðunnar og fáeinir þingmenn og einn ráðherra annars stjórnarflokksins sem mynduðu þann meirihluta. Stjórnin var minnihluta stjórn í því máli.

Nú hefur enn ein nýjungin teiknast upp á stjörnuhiminn skammdegisins: Stjórnarandstaðan styður einn ráðherrann og gerir um það sérstaka samþykkt. Þetta er athyglisvert og nýlunda. Þessi ráðherra hefur verið einn fremsti talsmaður þess að Ísland gangi í Evrópusambandið en stjórnarandstöðuflokkarnir eru að sögn á móti því að Ísland gangi í Evrópusambandið.

Hvernig ætli þessum ráðherra líði að sitja í skjóli stjórnarandstöðunnar?

Vaclav Havel er látinn. Hann kom hingað til lands í opinbera heimsókn í febrúar 1990. Hann var hér sem forseti Tékkóslóvakíu en líka sem leikskáld. Leikrit mánaðarins  í  Ríkisútvarpinu var eftir hann. Það sem hét Viðtalið í leikstjórn Kristínar Jóhannesdóttur. Þessa dagana hafði verið ákveðið að loka Þjóðleikhúsinu í eitt ár vegna viðamikilla breytinga á húsinu. Þá var meðal annars ákveðið að svalir hússins yrðu ekki tvær heldur yrðu einar svalir í húsinu. Það vakti nokkra athygli en minni deilur en búast mátti við. En Havel var að koma. Síðasta frumsýningin í Þjóðleikhúsinu fyrir lokun varð Endurbyggingin eftir Havel sjálfan undir leikstjórn Brynju Benediktsdóttur. Það var í fyrsta sinn sem Havel sá  þetta leikverk sitt á sviði. Það fjallar um átök og yfirgang valdhafa.

Það var ógleymanleg stund að fylgja Havel í Þjóðleikhúsið í þetta skiptið, en á þessum tíma var undirritaður menntamálaráðherra. Havel var ekki aðeins forseti Tékkóslóvakíu. Hann var frægt leikskáld í landi sínu og víðar og hann var elskaður af alþýðu landsins sem leiðtogi frelsishreyfingarinnar.  En hugsanir hans höfðu líka ferðast víða því í erindum sínum og ræðum fjallaði hann um grundvallaratriði mannréttinda. Í Þjóðleikhúsinu sat Havel við hlið forseta Íslands sem einnig hafði margt til mála að leggja og þekkti leikhús gjörla. Það var Vigdís Finnbogadóttir. Þau áttu langar samræður í þessari heimsókn.

     Athygli fréttamiðla var þó ekki síður á bandaríska sendiherranum í Prag sem var með í för: Það var Shirley Temple sem hafði verið heimsþekkt “barnastjarna” nokkru fyrr á öldinni sem leið.  Blaðamenn spurðu hana hvernig íslenskir leikarar hefðu staðið sig í að flytja verk Havels! Erlingur Gíslason lék aðalhutverkið glæsilega og eftirminnilega. Havel var hrifinn og svo kona hans Olga. Þau fylgdust með hverri einustu hreyfingu á sviðinum., hverju orði, öllu í smáatriðum og nutu þess fram í fingurgóma – en skildu samt ekki orð. Það var stórkostleg stund.

Og nú er Havel allur, en hann lætur eftir sig hugmyndaarf sem mun eiga líf inn í þessa öld. 

 Kvikmyndafélagið Umbi bauð á fimmtudagskvöldið til til frumsýningar á mynd um Halldór Laxness. í Paradísarbíói. Í stuttu máli: Þetta var stórkostlegt kvöld. Sá sem gerði myndina er Halldór Þorgeirsson. .

Þetta er mynd sem allir þeir sem vilja sjá hlutina í réttu samhengi verða að sjá. Hún segir nefnilega satt:

Um myndina  segir í kynningu:

"Halldór Laxness er kominn heim eftir að tilkynnt hefur verið að hann muni hljóta Nóbelsverðlaunin árið 1955. Á hafnarbakkanum hefur Alþýðusamband Íslands og BÍL skipulagt móttöku og hafa þúsundir manns flykkst niður á höfn að hylla hann. 

Hvernig stendur á því að þessi 53 ára gamli höfundur sem skrifar á íslensku og tilheyrir örsmárri þjóð hefur fengið þessi verðlaun?

Hvernig hefur það gerst að þessi maður af þjóð sem taldi innan við 80 þúsund manns er hann fæddist og ólst upp í sveit og stundaði einungis nám í menntaskóla í einn vetur stendur nú þarna heimsvanur og siðfágaður?
Og hvers vegna eru engir fulltrúar íslenskra stjórnvalda á bryggjunni að taka á móti honum?

Í  HKL er fjallað um pólitískar skoðanir Halldórs Laxness og hvernig þær mótuðu hann sem rithöfund, en sviptu hann svo stórum tækifærum seinna í lífinu. En meðal þess sem fjallað er um í myndinni er ,,svart-listun" Halldórs í Bandaríkjunum, en þrátt fyrir gífurleg velgengni voru bækur Halldórs ekki fáanlegar í Ameríku, í fyrr en á tíunda áratugnum."
Stjórnandi myndarinnar er Halldór Þorgeirsson. Spyrill og þulur er Haukur Ingvarsson
Tónlist er í höndum Tómasar R. Einarssonar og er öll frumsamin.
Meðal viðmælanda eru Günther Grass, Brad Leithauser og Jane Smiley."

 

Einar Már Guðmundsson er elskaður dáður og virtur á Norðurlöndum, ekki síst í Danmörku en einnig Svíþjóð. Það þekki ég gjörla frá mínum sendiherratíma í báðum löndunum.

    Í dagblaðinu Information sl. fimmtudag birtist viðtal við hann þar sem segir meðal annars í lauslegri þýðingu:

     Einar Már Guðmundsson fór að velta fyrir sér gangi mála eftir að íslenski bankinn Icesave fór á hausinn, og allur heimurinn með Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, AGS, í forystu hótaði Íslendingum báli og brandi svo þeir segðu já við því að borga kröfur hollenskra breskra og hollenskra kröfuhafa.

    „Það gerðum við bara ekki, og hókus pókus! þá kom í ljós að gjaldþrotabú Icesave fann peninga á kistubotninum til að borga.”

     

 

 

     Þarna er örugglega rangt haft eftir Einari vini mínum. Það var nefnilega aðalatriði samninganna vorið 2009 að eignir Landsbankans gengju til þess að borga Icesave kostnaðinn. Það voru ekki peningar sem fundust á kistubotni af  því að Íslendingar sögðu nei í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það kom málinu ekkert við. Bretar höfðu að vísu neitað að taka eignir Landsbankans með í uppgjörið áður en féllust á það í okkar samningi. Það var eitt af mikilvægustu atriðum hins mjög úthrópaða samnings. Við gerðum ráð fyrir um 75 % endurheimtum úr þrotabúi Landsbankans, en nú liggur fyrir að endurheimturnar verða um 100 %. Endurheimturnar borga því allan pakkann.

    En það breytir ekki því að það er þungt fyrir Íslendinga að þurfa að setja þessar eignir upp í Icesave greiðslurnar. Því þau miljarða hundruð sem fara til að borga Icesave hefðu betur farið í eitthvað annað. Betra hefði verið að vera laus við Icesave; stofnun Icesave reikninganna var hneyksli aldarinnar og Einar Már veit og ég líka hverjir bera ábyrgð á því hneyksli. Það eru þeir sem stofnuðu til þess. Ekki þeir sem reyndu og reyna að leysa hnútana.

    Vandinn er hins vegar sá að margir héldu að með því að segja nei í þjóðaratkvæðagreiðslum væru Íslendingar að losa sig við Icesave greiðslurnar. Það var ekki þannig. Það var því miður blekking. Og er enn. 

    Sveriges ambassadör Island i dag heter Anders Ljunggren. Han har sammanfattat en rapport om ordboksfrågan. som tog sin början i januar 1984. Ambassadens arkiver tok hamed sig till talarstolen i Nordens hus förra veckan när man öppnade islex-projektet. Det verkade vara oerhört tungt och mycket papper som han hade med sig, men han ville bara visa hur mycket det var och är. Hans tal var kort och precist. Jag har läst igenom information från hans arkiv och baserar en liten del av mitt anförande på detta.

Styrmir Gunnarsson segir í blaðagrein um helgina:

“Þetta er sá flokkur, sem frá stofnun sinni hefur barizt fyrir lýðræði og verið í fremstu víglínu í baráttunni hér innan- lands við þau þjóðfélagsöfl, sem gengið höfðu erlendu valdi á hönd og vildu afnema lýðræðið. Um það snerist barátta sósíalista á 20. öldinni og í þeirri baráttu stóð Sjálfstæðisflokkurinn eins og óhagganlegur klettur allan tímann þegar önnur þjóðfélagsöfl sveigðu af leið með ýmsum hætti.”

Þeir börðust fyrir því að forsetinn yrði þjóðkjörinn og höfðu sigur. Þeir börðust fyrir því að þjóðaratkvæði færi fram um alla alþjóðlega samninga sem Ísland varð aðili að: NATO, EFTA, EES. Þeir börðust fyrir því að þjóðaratkvæði yrði viðhaft um álverið í Straumsvík. Þeir sem voru á móti þessum þjóðaratkvæðagreiðslum voru aðrir flokkar undir forystu Sjálfstæðisflokksins.

Fjórir karlmenn leggja þetta til íslenskrar þjóðmálaumræðu í síðustu viku:

 

Þórður Ámundason sagði:

 

- ER TIL PALESTÍNUMEIRIHLUTI Í FLEIRI MÁLUM Á ALÞINGI?

Össur Skarphéðinsson var ekki alltaf í flokki eftirlætisstjórnmálamanna undirritaðs. Til dæmis ekki meðan við vorum báðir í Alþýðubandalaginu. Þó var hann góður framan af sem ritstjóri Þjóðviljans. En sem utanríkisráðherra hefur Össur staðið sig vel og nú glæsilega. Hér er átt við afskipti hans af Palestínumálinu að undanförnu og þá stefnumótun sem þar liggur fyrir. 

Afstaða hans til ESB er umdeild en honum hefur tekist að skapa farveg sem víðtæk sátt er um meðal landsmanna. Það verður að teljast afrek þegar þess er gætt að varla meira en þriðjungur landsmanna vill að Ísland gangi í Evrópusambandið. Það verður líka að teljast vel að verki staðið með hliðsjón af því hve harkalega er vegið að ESB málinu meðal annars af hálfu Morgunblaðsins sem þrátt fyrir allt er enn alláberandi miðill.Með þessum orðum er ekki verið að taka afstöðu með eða á móti aðild Íslands að Evrópusambandinu; hér er aðeins bent á staðreyndir málsins.

Afstaða íslenskra stjórnvalda til Palestínu málsins nú er í rauninni eina rökrétta afstaðan hvernig sem málið er skoðað. Það er eina rökrétta afstaðan með hliðsjón af því að Íslendingar beittu sér fyrir því að Ísraelsríki var stofnað. Þá átti um leið að ákveða Palestínu sem ríki en var því miður ekki gert. Eftir liggur vígaslóð og samfelldur blóðvöllur í marga áratugi. Margir efast núorðið um að það sé unnt að þróa tveggja ríkja lausn til loka. En sú lausn er þó þrátt fyrir allt eina haldreipið sem unnt er að miða við.

Íslendingar hafa skyldur við Ísrael  og þær skyldur eru best ræktar með því að tryggja tveggja ríkja lausnina og framkvæmd hennar. Það mun kosta fjölþjóðlegt eftirlitslið kannski í áratugi. En alþjóðasamfélagið skuldar Ísrael og Palestínu það sem það kann að kosta að tryggja tveggja ríkjalausnina í raun.

Athyglisvert er að allir flokkar nema Sjálfstæðisflokkurinn virðast ætla að standa að þeirri afstöðu í Palestínu málinu sem utanríkisráðherra hefur mælt fyrir. Það leiðir hugann að þeirri spurningu hvort til er flötur á Palestínumeirihluta í fleiri málum.

Það er gagnlegt að skoða um leið og allir þeir sem fylgst hafa með alþjóðamálum hljóta að fagna því skrefi sem stigið verður með flutningi málsins um viðurkenningu Palestínu á alþingi í næstu viku.

 

 

 

Afstaða íslenskra stjórnvalda til sjálfstæðis Palestínu er sennilega skýrasta dæmið um breytta stjórnarstefnu í utanríkismálum. Ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokkinn innanborðs hefði aldrei tekið svona skýra afstöðu með Palestínu. Frá þessu er meðal annars sagt á visir.is í dag, svona: 

"Sögulegt augnablik,” sagði Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra, um ræðu Mahmoud Abbas á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í dag, en rætt var við Össur í fréttum Ríkisútvarpsins.

Abbas lagði formlega fram umsókn um aðild Palestínu að Sameinuðu þjóðunum. Hann uppskar dynjandi lófaklapp þegar hann flutti Allsherjarþinginu ræðu sína.

Össur ítrekaði stuðning Íslands við umsókn Palestínu og sagði að sá stuðningur yrði við atkvæðagreiðslu á Allsherjarþinginu. Hann sagði einnig að afstaða Ísraelsmanna spillti fyrir friðarviðræðum.

Fyrir Öryggisráðið

Umsókn Palestínumanna fer fyrir öryggisráð Sameinuðu þjóðanna, en það þarf að mæla með umsókninni til þess að hún fari fyrir Allsherjarþingið. Nokkur ríki hafa neitunarvald í ráðinu, Bandaríkin þar á meðal."  

Móðursystir mín Ástrún Valdimarsdóttir er til grafar borin í dag. Hún lést 11. september á nítugasta og öðru aldursári. Hér fara á eftir skrif um hana sem birtust í Morgunblaðinu í dag, þriðjudag. Fyrst er inngangur blaðsins um Ástrúnu og svo minningargrein mín um hana.  

Guðný Ástrún Valdimarsdóttir fæddist 11. júlí 1920 á Kjalvararstöðum í Reykholtsdal í Borgarfirði. Hún lést að kvöldi sunnudagsins 11. september 2011.

Jafnaðarmenn fengu lökustu útkomu nokkru sinni í kosningunum í Danmörku en eru samt öruggir um að fá forsætisráðherrann. Bandamenn þeirra í SF töpuðu líka. En það eru víðar mótsagnir. Venstre bætti við sig eftir tíu ára stjórnarforystu og er áfram stærsti flokkur Danmerkur. Samt tapa þeir stjórnarforystunni til jafnaðarmanna og það stafar aðallega af því að Íhaldsflokkurinn tapar verulega og hefur aldrei verið minni.

 Nýr flokkur, Liberal alliance, fékk góða útkomu, en Kristilegir komu ekki að manni. Flokkur Piu Kjærsgaard Danski þjóðarflokkurinn tapaði lítillega. Aðalmótsagnirnar fyrir fráfarandi ríkisstjórn felast þó í því að hún náði að gera bandalag við Radikale venstre um breytingar á eftirlaunakerfinu – en sá flokkur verður einn af flokkum nýju stjórnarinnar. Það verða því ekki hrein kerfisskipti í Danmörku með þessum kosningum gagnstætt því sem fjölmiðlar virðast halda.

Kosningaúrslitin í Danmörku voru söguleg:

Sósíaldemókratar, Jafnaðarmannaflokkurinn, S,  fékk lakari útkomu en nokkru sinni síðustu sextíu árin. Samt fær flokkurinn og formaður hans umboð til þess að gera tilraun til stjórnarmyndunar.

Sósíalíski þjóðarflokkurinn, SF,  tapaði sjö þingsætum en vinnur engu að síður stórsigur. Flokkurinn verður að öllum líkindum aðili að næstu ríkisstjórn; í fyrsta sinn sem sá flokkur kemst nálægt því að komast í ríkisstjórn. Fastlega er gert ráð fyrir að flokkurinn fái embætti utanríkisráðherra sem er magnað, en þessi flokkur hefur í 50 ár verið lengst til vinstri í dönskum stjórnmálum og harður andstæðingur utanríkisstefnu kalda stríðsins.

Formaður jafnaðarmanna Helle Thorning Schmidt og formaður Sósíalíska þjóðarflokksins Villy Sövndal hafa lagt saman krafta sína í óvenjunánu samstarfi síðustu tvö árin. Þau hafa gert grein fyrir ríkisstjórnarstefnu í smáatriðum. Þau hafa gengið mjög langt í því að sveigja stefnumál flokka sinna saman. Flokkar þeirra verða hrygglengjan í næstu ríkisstjórn og þessir flokkar verða ekki aðskildir. Það er óhugsandi. Flokkarnir eru samtals með sextíu þingmenn.

En það eru mótsagnir víðar en í þessum tveimur flokkum og úrslitum þeirra: Radikale venstre sem er miðflokkur og vann stórsigur. Hann hefur unnið að efnahagsmálum með íhaldsstjórninni sem nú fer frá völdum í Danmörku. Hann hefur beitt sér gegn blokkamyndun í danskri pólitík og haldið miðlægri stöðu af mikilli list. Flokkurinn verður sennilega aðili að ríkisstjórn og mun að öllum líkindum fá efnahagsráðuneyti eða fjármálaráðuneyti. Það síðarnefnda er reyndar ólíklegt; líklegra er að jafnaðarmenn fái fjármálaráðuneytið.

Mótsagnirnar sem fylgja  Radikale venstre eru þær að flokkurinn hefur unnið efnahagsmál með fráfarandi ríkisstjórn en fær sennilega efnahagsmálin í nýju vinstri stjórninni.

Stóri sigurvegari kosninganna er Enhedslisten, El. Hann er flokkabandalag margra vinstri hópa og hefur ekki náð verulegu flugi fyrr en nú.  Fyrir því voru tvær ástæður. Hin fyrri var sú að SF sveigði stefnu sína til hægri meðal annars í útlendingamálum. Þúsundir kjósenda yfirgáfu flokkinn við svo búið og studdu EL að þessu sinni. Hin ástæðan fyrir stórfelldum kosningasigri EL var talsmaðurinn Johanne Schmidt Nielsen sem sjarmeraði dani upp úr skónum með fallegri framkomu og myndarlegum málflutningi.

Væntanlegir stjórnarflokkar eru þrír og stuðningsflokkur þeirra verður EL með sömu stöðu og Danski þjóðarflokkurinn hafði í  fráfarandi stjórn í Danmörku. Meirihlutinn, 89 af 175, er knappur en getur alveg dugað ef þingmenn vanda sig. S og SF munu halda þétt saman.  Fyrir EL getur stjórnarsamstarfið orðið erfitt og það er langur vegur frá þeim til Radikale venstre. Sjáum til. En úrslitin eru úrslit mótsagna. Í næsta pistli fjalla ég um borgaraflokkana.

 

Nú liggja úrslit norsku kosninganna fyrir. Þetta voru kosningar til sveitastjórna og fyrstu kosningarnar eftir að ódæðin voru unnin í Osló og á Útey. Niðurstaða kosninganna var sú að stóru flokkarnir bættu við sig en minni flokkar töpuðu.  Rauðir fengu um 44 % yfir landið en bláir um 56 % yfir landið. Sveitarstjórnarkosningar gefa reyndar aldrei sömu mynd og þingkosningar en þær eru samt vísbendingar um heildarhreyfingar. Sá flokkur sem tapaði mestu var Framfaraflokkurinn sem tapaði um 7 prósentum atkvæða. Flokkurinn er í sárum úrslitin. Það er fagnaðarefni að flokkurinn skuli fá áminningu. Breivikflokkurin tapaði gífurlega sagði BBC. Útkoma Sósíalíska vinstri flokksins var slæm en hann tapaði samt innan við tveimur prósentum frá síðustu kosningum. Athyglin hefur þó verið einna mest á útkomu SV af því að formaðurinn Kristin Halvorsen lét sig hafa það að segja af sér á kosninganóttina. Það var fljótfærnislegt af henni því það skyggði á afhroð Framfaraflokksins. Hvað gerir þá formaður Framfaraflokksins Siv Jensen? Hættir hún? Ekki endilega. Hún gæti látið nægja að losa sig við hinn gamla leiðtoga Karl I. Hagen sem varð flokknum fjötur um fót og skaðaði hann í Osló.

 

Þessi grein birtist í FB í dag.

Nú þegar fyrir liggur að Landsbankinn á væntanlega fyrir kröfunum vegna Icesavemálsins er mikilvægt að hafa það í huga hvernig það kom til að eignir Landsbankans eru teknar upp í Icesave.

Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar hafði gert samning við Hollendinga um að Icesave -  kröfurnar yrðu greiddar beint af ríkissjóði á 10 árum með 6,7 % vöxtum. Þessi samningur var gerður án þess að Bretar hefðu fallist á að taka Ísland af lista yfir hryðjuverkasamtök. Ríkisstjórnin reyndi jafnframt að fá Breta til að taka eignir Landsbankans upp í Icesave kröfurnar. Því höfnuðu Bretar.

Arbeiderpartiet	32,6 %	29 %	- 3,6
Fremskrittspartiet	14,6 %	15,8 %	+ 1,2
Høyre	25,4 %	25,9 %	+ 0,5
KrF	5,9 %	6,4 %	+ 0,4
Rødt	1,5 %	1,1 %	- 0,4
Senterpartiet	5,6 %	6,1 %	+ 0,5
SV	5,1 %	4,7 %	- 0,4
Venstre	6,2 %	6,3 %	+ 0,1
Andre	2,9 %	4,6 %	+ 1,6

     Það hefur verið fróðlegf að fylgjast með skoðanakönnunum vegna norsku sveitarstjórnarkosninganna. Þar virðast stjórnarflokkarnir og Rauða bandalagið tapa síðustu dagana en hægri flokkarnir vinna á að sama skapi. Hér að ofan er tafla úr Aftenposten. fremst eru nöfn flokkanna á norsku, næsti dálkur er næstsíðasta könnun, svo nýjasta könnun og loks mismunurinn.  Sósíalíski vinstri flokkurinn hefur verið á stöðugri niðurleið nú um nokkurra vikna skeið.

 

Þórunn Sveinbjarnardóttir tilkynnti í dag að hún léti af þingmennsku á morgun. Þessi tilkynning kemur öllum á óvart sem töldu sig þekkja til. Þórunn hefur bæði sem ráðherra og sem þingflokksformaður sýnt að hún veldur hvaða trúnaðarstarfi sem er. Það verður að teljast áfall fyrir Samfylkinguna og stjórnmálin og sérstaklega konur í stjórnmálum að hún hættir. Hún gefur ekki upp neina ástæðu, en það er vafalaust einhver ástæða sem á eftir að koma fram.

Þórunn er önnur Kvennalistakonan sem hættir á þessu kjörtímabili. Hin var Steinunn Valdís Óskarsdóttir. Í staðinn fyrir þær báðar koma til þings öflugir karlar þeir Mörður Árnason og Lúðvík Geirsson.

 

 

Nöfnin á dönskum flokkum segja stundum ekki nema hálfa sögu og ekki það:

 En það fer að kárna gamanið með nafngiftirnar þegar kemur að fjórða flokknum í rauðu blokkinni sem Radikale venstre. Hann er ekki nærri eins róttækur og nafnið bendir til. RV er eins konar vinstri armur Framsóknarflokksins. Hann er flokkur sem vill hafa jafnvægi á ríkissjóði og er þannig líkur Alþýðubandalaginu. Borgaraflokkarnir eru: Venstre sem er þrátt fyrir nafnið hægri flokkur. Hann er líkur hluta Sjálfstæðisflokksins og hluta Framsóknarflokksins eins og hann var. Hefur verið stærsti flokkur Danmerkur undanfarin ár. Kosningarnar nú snúast ekki síst um það hver verður stærsti flokkur landsins Venstre eða jafnaðarmenn.